2020/08/13
۱۳۹۹ پنج شنبه ۲۳ مرداد
روستای لیقوان کجاست و چطور به آن سفر کنیم

روستای لیقوان کجاست و چطور به آن سفر کنیم

بسیاری از ما تصور می‌کنیم لیقوان نام یک پنیر است اما لیقوان روستایی در استان آذربایجان شرقی است که از جاذبه‌های گردشگری این استان محسوب می‌شود. همه چیز درباره روستای لیقوان را در این مطلب بخوانید.

جامعه پویا-وقتی کلمه لیقوان به زبان می‌آید همه مردم آن را به نام پنیر می‌شناسند. آیا می‌دانید لیقوان نام روستایی بسیار زیبا در نزدیکی شهر تبریز است که معماری پلکانی آن جذابیت بسیار زیادی ایجاد کرده‌است و یکی از جاذبه‌های توریستی تبریز محسوب می‌شود.

 

 

 

روستای لیقوان

روستای لیقوان کجاست؟

 

کجارو نوشت: روستای لیقوان در استان آذربایجان شرقی و در ۳۶ کیلومتری شرق تبریز و ۲۴ کیلومتری جنوب شهرستان باسمنج در دامنه کوه سهند قرار گرفته است. این روستا در دهستان «میدان‌چای»، بخش مرکزی شهرستان تبریز قرار دارد. لیقوان از جنوب غربی با روستای «سفیده خوان»، از شمال با «بیروق»، از شرق به «متنق ایرنق» و از جنوب به رشته کوه‌های سهند و روستای «سهند اوا» منتهی می‌شود.

 

این روستا در دره‌ای باصفا و در دامنه‌ی کوه‌ سهند جای گرفته است و همواره تحت تأثیر اقلیم سردسیری سهند قرار دارد. سراسر دره لیقوان تا سهند را گدازه‌های آتشفشانی پوشانده و آب‌وهوای آن در زمستان‌ها بسیار سرد و در تابستان‌ها معتدل و مطبوع و بی‌نظیر است. همین آب‌وهوای عالی، دامنه‌های زیبا و بکر و ارتفاعات سهند و همچنین مراتع، چمنزارها و گلزارهای زیبا موجب توجه به این منطقه شده و در آن امکاناتی برای بازی‌های زمستانی، کوه‌نوردی و ماهی‌گیری احداث شده است.

 

در گذشته نام این روستا «وان» بوده است که به مرور زمان به «لوان» و بعدها به لیقوان تغییر کرده است. در زبان محلی مردمان این منطقه به لیقوان «لوان» یا «لیوان» گفته می‌شود و به معنی آب‌های گرمی است که از د‌‌‌‌امنه‌ی سهند‌‌‌‌ و از آثار آتشفشانی جاری می‌شوند.

 

روستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوانروستای ییلاقی لیقوان

 

لیقوان، روستایی تاریخی با معماری پلکانی است که به خاطر داشتن طبیعت زیبا و چشم‌نواز و آب‌وهوای دل‌پذیر، لقب دره‌ بهشت را به خود گرفته است. از دلایلی که لیقوان به‌صورت پلکانی شکل گرفته است، اهمیت زمین‌های کشاورزی است بنابراین خانه‌ها را روی صخره‌ها ساخته‌اند. معروفیت این روستا بیشتر به‌دلیل داشتن یکی از پنیرهای خوش‌مزه‌ی ایران یعنی پنیر لیقوان است. اما در این روستا جاذبه‌های دیگری نیز وجود دارد که شما را تشویق به سفر به این منطقه می‌کند. «دره‌ی لیقوان» یا «دره سی»، چشمه‌ی آبگرم، پل «حاج‌سالار» و عمارت سنگی لیقوان از جمله آن‌ها است.

 

چطور به روستای لیقوان برویم

از وقایع تاریخی و سیاسی که لیقوان به خود دیده است، قتل «حاج احتشام لیقوانی»، از بزرگ‌ترین مالکان آذربایجان در سال ۱۳۲۴ شمسی است که به دست سران فرقه دموکرات در تبریز، در جریان مبارزه با فئودال‌های آذربایجان کشته می‌شود. قبل از انقلاب و در دوره‌ی اصلاحات اراضی، کل مراتع شمالی سهند که متعلق به حاج احتشام بود توسط لیقوانی‌ها با سند شش دانگ خریداری می‌شود و اسناد این خریدوفروش با عنوان اسناد هفت برگ که هفت فرزند حاج احتشام آن را امضا کرده‌اند در دست بزرگان طایفه‌های لیقوانی موجود است.

 

 

لیقوانی‌ها، مردمانی دامدار و کشاورز هستند که به گشت محصولاتی چون سیب گردو، سیب، گلابی، سیب زمینی، نخود، جو، گندم می‌پردازند و مهم‌ترین و معروف‌ترین تولید آن‌ها پنیر خوش‌مزه‌ی لیقوان است. دیزی یا آبگوشت مخصوص لیقوان (پیتی)، یارما شورباسی، اوماج آشی و قورما نیز از جمله غذاهای محلی این روستا است. صنایع‌دستی مردمان لیقوان نیز شامل ظروف سفالین معروف به لیقوان قابی، لباس‌های نمدی مردانه یا شال پالتار، لباس‌های چین‌دار و مخمل زنانه یا یل تومان، لباس‌های محلی زنانه یا کوینح، جوراب‌های پشمی زنانه، جوراب‌های پشمی مردانه، چاروق، جلیقه، شال، کلاه نمدی، قالی، قالیچه، فرش، تابلو فرش‌های نفیس، جاجیم و گلیم هستند.

 

 

خانه‌ی اربابی احتشام یا داش عمارت

خانه‌ی تاریخی لیقوان متعلق به احتشام ارباب این روستا است که به داش عمارت نیز معروف است و قدمت آن به دوران قاجار و پهلوی می‌رسد. این خانه در سال ۱۳۸۲ به ثبت ملی رسیده است.

 

 

پل حاج سالار لیقوان یا حاج سالار کورپوسی

در روستای لیقوان می‌توانید یکی از پل‌های معروف آذربایجان شرقی را دیدن کنید. این پل سنگی که قدمت آن به دوران قاجار می‌رسد روی رودخانه‌ی لیقوان احداث شده و راه ارتباطی بین منطقه «تولسر» و لیقوان بوده است و نامش را از بانی خود به نام حاج سالار گرفته است. پل حاج سالار از یک دهانه‌ی بزرگ و چهار دهانه‌ی کوچک تشکیل شده که در طی یک سال ساخته شده و در اسفندماه ۱۳۸۱ در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسیده است.

 

 

قبرستان تاریخی لیقوان

یکی دیگر از دیدنی‌های لیقوان، قبرستان تاریخی آن است که متعلق قرن هفت هجری قمری است. سنگ قبرهای این قبرستان دارای شکل‌های حکاکی شده و نوشته است. علاوه بر این در این محوطه مجسمه‌های شیر سنگی نیز وجود داشته است. این مکان که جزو میراث ملی لیقوان به شمار می‌رود؛ متأسفانه مورد دستبرد و غارت سارقان میراث فرهنگی قرار داشته است.

 

 

زاغه‌ها و تونل‌های دستکند

یکی از دیدنی‌های جالبی که در روستای لیقوان خواهید دیدن زاغه‌ها و تونل‌های سنگی است که به‌صورت دستکند ایجاد شده‌اند و شما را به یاد روستای کندوان می‌اندازند. این تونل‌ها حفره‌ها و غارها از جنس سنگ «کران» هستند و در دل کوه و زیر خانه‌های مسکونی قرار دارند. در گذشته مردمان روستا برای در امان ماندن از یاغیان در آن پنهان می‌شدند و اکنون از آن‌ها به‌عنوان انباری برای نگهداری پنیر و آغل گوسفندان استفاده می‌کنند. این مکان‌ها در فصل تابستان خنک و در زمستان گرم هستند.

 

از دیگر جاذبه‌های تاریخی لیقوان نیز می‌توان به خانه‌های کله قندی و کیرانی‌نغیم‌لر که در دل کوه شبیه خانه‌های کندوان، کنده شده‌اند، زیارتگاه سنگی ایشته کمر، علم‌های چوبی، منبر چوبی مسجد اعظم محمد حنیفه لیقوان، قیز قلعه سی (بنا شده در دل کوه)، حمام تاریخی و... اشاره کرد.

 

جاذبه‌های گردشگری روستای لیقوان

دره سرسبز لیقوان

دره‌ی لیقوان که دره سی نیز نام دارد با داشتن رودخانه، چشمه، جنگل، درخت، و طبیعت بکر یکی از معروف‌ترین تقرجگاه‌های اطراف شهر تبریز است. این دره در شرق روستای سفیده‌ خوان قرار گرفته و رودخانه‌ی لیقوان‌چای با عبور از میان این دره موجب به وجود آمدن تفرجگاهی بسیار زیبا شده است. این رودخانه از دامنه‌های شمالی رشته کوه سهند سرچشمه می‌گیرد و در ادامه چشمه‌سارهای متعددی از دره‌های شرقی و غربی لیقوان به آن وصل شده و رودخانه‌ی پرآبی را به وجود می‌آورند.

 

 

رودخانه‌های لیقوان

در لیقوان دو رودخانه‌ی مهران رود و لیقوان وجود دارد. مهران رود از کوه‌های جنوبی لیقوان و شمالی سهند سرچشمه می‌گیرد و به‌سمت شمال و شهر تبریز سرازیر می‌شود و در مسیر خود چمنزارها و باغات را آبیاری می‌کند. از پیوستن سه رود کوچک طوله‌سر، بارالی و باغچه، رودخانه‌ی لیقوان شکل گرفته است. در اطراف این رودخانه آب شیرین که از میان گدازه‌های آتشفشانی سهند بیرون می‌آید، چشمه‌های معدنی و آبگرم متعددی قرار دارد و به‌دلیل سرسبزی اطراف آن گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند.

 

 

روستای لیقوان

آبگرم طبیعی

آب‌گرم لیقوان یکی از عوامل جذب گردشگران به این منطقه، به‌ویژه در فصل تابستان است که یکی از بهترین و غنی‌ترین آب‌های معدنی منطقه است. این آب‌گرم از تغییرات زیرزمینی و بقایای آتشفشان خاموش کوه‌های سهند شکل گرفته است و در دو طرف رودخانه‌ی خنک لیقوان قرار دارند و دارای ماده بی‌کربنات آهن است . آبگرم ایستی‌سو یا ایسی‌سو، در ۱۰ کیلومتری جنوب روستا و در شرق رودخانه لیقوان چای واقع است. چندین آب‌گرم کوچک و بزرگ دیگر به نام‌های طوله سر، بارالی و باغچه‌قره وجود دارد که با پیوستن آن‌ها رودخانه‌ی لیقوان به وجود می‌آید. از لیقوان تا آب‌گرم ایسی‌سو، از راه رودخانه با پای پیاده سه ساعت و از جاده‌ای که از روستای سفیده خوان یا اسپر خون می‌گذرد با اتومیبل حدود ۳۰ دقیقه راه است.  استخر این آب‌گرم ۳۰ متر مربع و عمق آب آن دو متر است.

 

 

چشمه‌های معدنی

 لیقوان، دارای چشمه‌هایی معدنی در اطراف رودخانه‌ی مهران‌روداست؛ چشمه‌های دره طوله‌سر و بارالی از جمله آن‌ها است که دارای خواص مفید برای دستگاه گوارش هستند.

 

همان طور که خواندید پنیر لیقوان از تولیدات معروف این روستا است؛ در ادامه با طرز تهیه‌ی این پنیر آشنا می‌شوید.

 

 

 

پنیر لیقوان

پنیر لیقوان، از معروف‌ترین پنیرهای ایرانی

روستای لیقوان در عرصه‌ی تولیدات لبنی به‌ویژه پنیر، جایگاه ویژه‌ای به خود اختصاص داده است و لقب پایتخت پنیر ایران را دارد؛ این پنیر برای اولین بار در دوره‌ی قاجاریه تولید شده است. پنیر لیقوان به چند دلیل خوشمزه است؛ دلیل اول چرای دام در طبیعت بی‌نظیر این منطقه است؛ چنانچه چرای بیش صد هزار رأس گوسفند از چمنزارهای سرسبز دامنه‌های سهند و نیز نوشیدن آب‌های گوارا و معدنی جوشیده از دل کوه‌ها، عطر و طعمی منحصربه‌فرد داشته و در طول سالیان دراز طرفداران خاص خود را پیدا کرده است. وجود گیاهانی چون پونه، بابونه و قارچ... و تغذیه دام از آن‌ها نیز در طعم این پنیر مؤثر است.

 

 

دومین عامل به وجود آورنده‌ی عطر و طعم پنیر لیقوان، نحوه‌ی شیر دوشی و نیز نحوه نگهداری از مرحله دوشیدن شیر تا انتقال به کارخانه‌های لبنی است. نکته قابل‌توجه اینکه یکی از عوامل مهم و البته مخربی که تاثیر بسزایی در پائین آمدن کیفیت پنیر و دیگر فرآورده های لبنی دارد، ترکیب و حل شدن فضولات دامی در سطل شیر به هنگام دوشیدن شیر است؛ بنبراین باید از ترکیب آن پیشگیری کرد و این اصل موقع دوشیدن شیر در بین دامداران لیقوانی که برخلاف دیگر نقاط روستایی کشور، منحصرا مردان مسئولیت شیردوشی را بر عهده دارند.

 

 

روستای پله کانی لیقوان

 ویژگی مهم پنیر لیقوان و دیگر پنیرهای تولیدی در نقاط مختلف کشور به سبک پنیر لیقوان، عدم جوشاندن شیر است، به‌عبارتی شیر بلافاصله بعد از مرحله صافی به مرحله مایه زنی فرستاده شده و باکتری‌های موجود در شیر که قرار است با جوشاندن شیر از بین بروند، با به کارگیری آب نمک غلیظ در مراحل تولید، نگهداری و مصرف، به‌طور کامل از بین رفته و استریل می‌شود. پنیر تولید شده به این سبک و سیاق، به‌دلیل آنکه تمامی باکتری‌های مضر موجود در شیر به‌علت نگهداری مستمر و مداوم پنیر در آب نمک به‌طور کامل از بین رفته، هیچگونه لطمه‌ای به سلامتی مصرف‌کنندگانش وارد نمی‌سازد.

 

چطوری به روستای لیقوان برویم؟

برای رسیدن به لیقوان، باید جاده‌ی ارتباطی تبریز - لیقوان را که از دروازه تهران تبریز شروع می‌شود در پیش بگیرید. در این مسیر بعد از گذر از شهر باسمنج و روستاهای هروی یا هربی و بیروق یا بره به لیقوان خواهید رسید.

 

 

کلید واژه
دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.